VYC TRAVEL

KHÁM PHÁ HỆ THỐNG LÀM MÁT NHÀ CỦA NGƯỜI BA TƯ (IRAN)  

Người Ba Tư và những câu chuyện cổ đã không còn nhưng những văn minh, tinh hoa vẫn còn phảng phất trong đời sống của dân Iran cho đến tận hôm nay. Yazd là một trong những vùng có cư dân đến sinh sống từ rất lâu đời trên thế giới, khoảng 7.000 năm trước. Thành phố cổ này thuộc miền Trung Iran, gần sa mạc, cách thủ đô khoảng 600 km. Khí hậu Yazd nóng khắc nghiệt nhưng nhà của cư dân lại luôn được điều hòa bởi kiến trúc nhà vô cùng độc đáo với Hệ thống làm mát bằng Tháp đá và Qanats được xem là kỳ quan thành phố này.

Khí hậu Trung Đông không được thiên nhiên ưu đãi nên có phần khắc nghiệt, ngược lại nó tạo điều kiện cho con người phát huy khả năng sáng tạo để đối phó với sức nóng ấy. Từ cách xây dựng nhà ở đặc trưng cho đến việc xây thêm các Tháp gió, các Qanat để làm mát không khí và điều họa nhiệt độ ngôi nhà cho mát hơn, chứng tỏ các cư dân nơi đây đã thông tuệ từ hàng ngàn năm trước.

 
Các căn nhà màu đất sét ở Yazd là cả một sự tính toán tỉ mỉ của con người. Loại gạch dùng để xây nhà không phải gạch nung mà chỉ được phơi nắng, điều này giúp cho các bức tường cách nhiệt với bên ngoài. Các trần nhà được xây cao để tránh nắng và các ô cửa sổ thì bé nhỏ, chủ yếu để lấy sáng chứ không lấy gió. Một căn nhà thường có 1-2 tầng và sâu xuống lòng đất 2-4 tầng hầm. Những tầng hầm đó là lối thông hơi giúp cho căn nhà mát mẻ hơn. Tầng sâu nhất là tầng mát nhất vì có ống dẫn nước từ hệ thống thủy lợi Qanat sâu hàng chục mét truyền vào. Phía trên mái là vị trí lắp đặt các tháp gió, các tháp này giúp hút không khí bên ngoài vào trong nhà, truyền xuống tầng âm để làm mát trở lại và điều hòa cho cả nội thất bên trong. 
 

Biểu đồ mô tả quy trình Tháp gió hoạt động tại một căn nhà
 
Tháp gió hay còn gọi là tháp bắt gió, hấp thu gió; thường thổi vào mùa hè để làm mát không khí và lưu thông gió trong một toà nhà. Nhìn bên ngoài tháp gió có hình dạng tựa như ống khói, một đầu nhô lên khỏi mái và đầu kia kết thúc ở tầng hầm của toà nhà. Luồn không khí sẽ được đẩy xuống một cách tự nhiên theo các trục thẳng đứng và đi xuống tầng hầm, nơi có ống dẫn Qanat. Phần trên của tháp được chia ra làm 3 loại chính: 1 mặt, 4 mặt, 8 mặt. Phần dưới có 2 loại cơ bản là hồ nước hoặc dòng nước, tất cả đều lấy từ Qatar. Cả hai phần kết hợp với nhau tại thành hệ thống điều hòa nhiệt độ cổ điển gọi là Badgir.

Loại tháp gió một mặt, thường được dành cho các ngôi nhà có vị trí gần sa mạc nhất, phải đảm bảo theo một hướng riêng đặc biệt. Chỉ có một mặt mở ra để hứng gió, còn phía bên còn lại là hộp bụi, có tác dụng lọc bụi từ bên ngoài vào nhà. 

 

Loại tháp gió một mặt, thường được dành cho các ngôi nhà có vị trí gần sa mạc

 
Loại phổ biến nhất là Tháp 4 mặt, vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay. Khu vực dùng loại tháp này không có quá nhiều gió mang theo cát từ sa mạc nên hoàn toàn hứng gió từ mọi phía mà không phải lo sợ. 
 

Loại tháp 4 mặt là loại phổ biến nhất
 
Loại 8 mặt có hình dạng gần như hình tròn, tối đa hóa các lực từ bên ngoài tác động vào. Tháp gió cao nhất Iran nằm tại vườn Dowlatabad ở Yazd. Tháp gió này cao 33 m, và theo một số tài liệu nó là tháp gió cao nhất thế giới.
 

Loại tháp gió 8 mặt

Kênh dẫn nước ngầm âm đất (Qanat) là một công trình quan trọng đối với toàn thể cư dân của Yazd nói riêng và Iran nói chung. Dù đã có hệ thống thủy lợi hiện đại, khắp Iran vẫn có đến khoảng 50.000 Qanat. Nhưng đặc trưng nhất vẫn là các tháp gió ở Yazd. Các Qanat dẫn nước từ thượng nguồn theo hình dốc xuống, cung cấp nước cho toàn bộ các ngôi nhà tại đây cũng như đóng góp một vai trò to lớn trong hoạt động nông nghiệp. Vào Bảo tàng nước, chúng ta có thể khám phá những hiện vật và bộ ảnh miêu tả tỉ mỉ quy trình kỹ thuật và nghệ thuật đào kênh ngầm. Khi xuống hầm làm việc, thợ đào kênh mặc đồ trắng, khăn quấn đầu cũng màu trắng, đề phòng sập hầm, mất mạng thì đã có sẵn đồ trắng coi như khâm liệm luôn. 

 
Cho đến ngày nay khoảng 37.000 Qanat vẫn hoạt động và cung cấp nước cho cả hệ thống công nghiệp Iran. Những giá trị văn mình từ thời cổ xưa vẫn đang tồn tại giúp hậu thế là minh chứng tuyệt vời cho sự sáng tạo của người Iran. Đến thăm thành phố Yazd chính là để tận mắt ngắm nhìn các ngôi nhà đất sét nhấp nhô, ẩn chứa những giá trị quý giá vượt thời gian. Các ngôi đền rực rỡ với những hoa văn Ba Tư cổ tuyệt đẹp, lấp lánh dưới ánh mặt trời cam lộng lẫy của đất trời Iran, khắc sâu vào lòng du khách những hình ảnh đẹp khó tả, khỏ mà quên đi được.
 
Tên tour Ngày khởi hành Giá tour
VĂN MINH BA TƯ RỰC RỠ IRAN - KUWAIT - QATAR

08/03/2017

139.990.000 VNĐ

Liên hệ

Xem thêm

Ý kiến khách hàng

Thông tin du Lịch

Kinh Nghiệm du Lịch